| |
PI4WNO > DUTCH 20.03.05 18:19l 201 Lines 11238 Bytes #999 (0) @ WW
BID : 31636_PI8HGL
Read: GUEST DK3EL
Subj: PI4WNO,Bull.2005/03/20(860)
Path: DB0FHN<DB0MRW<OK0PPL<OK0PAD<OK0PCC<SR6BBA<SR7DWL<SR1BSZ<SP7MGD<DK0WUE<
7M3TJZ<ON0AR<OZ5BBS<PI8ZAA<PI8HGL
Sent: 050320/0731Z @:PI8HGL.#ZH1.NLD.EU #:31636 [Den Haag] $:31636_PI8HGL
From: PI4WNO@PI8HGL.#ZH1.NLD.EU
To : DUTCH@WW
RYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRY
----------------------------------------------------------------
- PI4WNO Bulletin nr. 860, 2005/03/20 (week 12) 18-de jaargang -
----------------------------------------------------------------
- Clubstation v.d. Afdeling WOERDEN EN OMSTREKEN van de VERON -
- RTTY-bulletin: 10.30, Phone-bulletin 11.00, dan Phone-Ronde. -
- Herhaling Bulletin in mode MT63 om 12.00 op 3.580 kHz - LSB. -
- Tijdens -RTTY- kunnen luisteramateurs inmelden: 0348-412738 -
----------------------------------------------------------------
- Wie nimmer heeft getwijfeld, heeft nooit diep nagedacht. -
- (Marleen Visker, Wageningen Univ.) -
----------------------------------------------------------------
Vorige week waren in de ronde: PA7APL, PA0ALD, PD0IDQ, PA3AKN,
PA0TNU, PA2HJM, PA5V, PA3FMJ, PA3GUF, PA1X, PA0KJB, PD3HVS,
PD1AMY, PA3FOL, PA4RDF, NL-10204, NL-10619.
MT63: PA0MRN, rpt.NL-10204.
AFDELINGSBERICHTEN:
------------------
BIJEENKOMSTEN.
--------------
Woensdag j.l. hield Pieter, PA0PHB, op onze bijeenkomst een ver-
handeling over kristal-oscillators. Hier volgt het verslag:
DE KRISTALOSCILLATOR.
--------------------
In verenigingsverband doen VERON-leden experimenteel onderzoek
naar radioverbindingen door de ether. Dat is de betekenis van
onze verenigingsnaam en zo staat het omschreven in onze statu-
ten. Met de huidige componenten, schijnt het niet lonend meer te
zijn om met schakelingen te experimenteren. De mogelijkheden van
de huidige commerciele transceivers zijn immers nauwelijks te
evenaren door zelfbouwapparatuur. Maar is dat werkelijk zo? Aan
de hand van de kristaloscillator liet Pieter, PA0PHB, ons zien
dat er er best wel te experimenteren valt en dat de verbeterin-
gen dan verbluffend zullen zijn.
De kristaloscillator is een essentieel onderdeel van het VFO van
een moderne transceiver. Het VFO, de Variabele Frequentie Oscil-
lator zorgt er voor dat de antennesignalen in een mixer omgezet
worden naar een vaste middenfrequentie. Omdat het antennesignaal
een groot frequentiegebied bestrijkt, moet ook het VFO variabel
zijn over een groot frequentiegebied.
Het hart van een VFO, zoals de ouderen onder ons zich nog zullen
herinneren, was een LC-oscillator. Een variabele condensator was
voorzien van een mooie draaiknop, voorzien van een fijne schaal-
verdeling. Daarmee werd een ruisarm oscillatorsignaal verkregen,
dat afstembaar was over de gehele frequentieband. Helaas produ-
ceerden de vroegere radiobuizen veel warmte, waardoor frequentie
drift toen de grote vijand was.
Kristallen gedragen zich als een zeer goede resonantiekring. De
frequentie wordt bepaald wordt door de mechanische afmetingen en
is niet te varieren. In een VFO gebruikt, moet er dus nog een
frequentie synthesizer worden toegevoegd om de gehele band in
kleine stapjes te kunnen bestrijken.
Een kristal heeft twee dominerende resonatiefrequenties, die
zeer dicht bij elkaar liggen. Meestal wordt de zogenaamde paral-
lelresonantie gebruikt. Het kristal gedraagt zich hoogohmig op
de resonatiefrequentie.
Als oscillator wordt meestal het Pierce-circuit gebruikt. Dat is
de bekende Colpitts-oscillator, waarin het kristal de plaats van
de zelfinductie inneemt en de radiobuis is vervangen door een
transistor. Twee grote nadelen doemen nu op. Door de minder
goede niet-lineaire eigenschappen van de transistor ten opzichte
van de radiobuis, zijn de ruiseigenschappen er niet beter op
geworden. De temperatuurdrift is wel enkele ordes verbeterd.
Hebben wij dan last van die slechte ruis? Neen, nog nooit iets
van gemerkt. Waarom is dat zo? De meesten onder ons maken af en
toe wel eens een verbinding met een station dat niet te sterk
gestoord wordt. Een zwak station, vlak naast een sterkere broe-
der, horen ze domweg niet. Ze weten daarom dan ook niet dat ze
iets missen. 'De band was erg rustig' zeggen ze dan later, of
'er waren geen condities'. Een oscillator produceert niet een
enkele frequentie, maar een hele band rondom de centrale fre-
quentie. Er zijn daarom vele ontvangfrequenties die, na menging
met dit 'brede' oscillatorsignaal, ook door ons middenfrequent-
filter in de detector terecht komen. Al die storende signalen
leveren slechts een bijdrage tot een verhoogd ruisnivo en over-
stemmen daardoor zwakker zenders.
Willen we ons uitleven in smalbandmodes, of contacten proberen
te leggen met zwakke stations in periodes met veel storingen,
dan zullen we een betere ontvanger moeten maken. De kristal-
oscillator is het eerste onderdeel dat onderhanden genomen moet
worden. Met diverse aanpasssingen in het basis oscillatorcircuit
is meer dan een honderdvoudige verbetering van ruiseigenschappen
te bereiken. Daarom gaan we 'Back-to-Basics'. We bekijken de
Pierce oscillator eens kritisch, vragen ons af wat die schake-
ling nu behoort te doen en wat zijn werking verstoord. Eerst
gaan we het kristal in de serieresonantie mode bedrijven. Het
signaal koppelen we uit via het kristal in plaats van aan de
transistor. En we zorgen voor een verbeterde amplitude en werk-
puntstabilisatie met behulp van moderne integrated circuit.
En zo kunnen we een loepzuiver oscillator signaal opwekken, van
hoge stabiliteit.
Vroeger, in het buizentijdperk, werd er veel meer ge-experimen-
teerd. Maar vandaag zijn er veel meer betaalbare moderne
componenten beschikbaar. Laten we er daarom eens mee gaan expe-
rimenteren. Zelfbouw van een kwaliteits ontvanger is mogelijk en
hoeft helemaal niet duur te zijn.
Onze volgende bijeenkomsten zijn weer op de derde woensdag van
de maand:
20 april: Frequentie en tijdmeting in de Astronomie.
HEDY LAMARR. (2)
-----------
We moeten nu eerst een ander persoon in dit verhaal introduceren
namelijk George Antheil. Hij was internationaal bekend omtrent
zijn mechanische avant-garde muzikaal werk. Toen Antheil naar
Hollywood kwam, werd hij componist voor filmmuziek en columnist
voor Esquire-magazine. In de zomer van 1940 bezocht Lamarr haar
buurman Antheil. Tijdens de conversatie over allerlei dingen
kwam het gesprek op het onderwerp 'torpedo's. Lamarr had angst
voor Hitler (zij herinnerde zich hem nog heel goed) en kwam met
een idee om torpedo's te beveiligen tegen vijandelijke versto-
ring van het radio-besturingssysteem. In die tijd klonk dat als
een goed idee, maar was nog niet practisch uitvoerbaar.
Lamarr zat met Antheil aan de pianola (piano een papierrol-
mechaniek waarmee zowel opgenomen als afgespeeld kon worden)
toen zij een geniale inval kreeg. Hij vertelde, dat hij een stuk
'Ballet Mechanique' had gecomponeerd voor 16 pianola's, die
tegelijkertijd speelden, via de synchroniseerde geponste rollen.
Hierdoor kwam Hedy op de gedachte om de radio-signalen naar de
torpedo's niet op 1 frequentie te laten sturen, maar via een
'uitgespreid' frequentie-spectrum. Een stoorsignaal zou dan
nauwelijks invloed hebben op dit systeem, want een enkele fre-
quentie-blip zou weinig invloed hebben op die 88 verschillende
frequenties.
Het concept, bekend als 'frequentie hopping' was geboren.
Maar om dit idee in de praktijk te brengen was een ander ver-
haal. Het was nog de tijd van de grote radiobuizen, geen micro-
processors van onze hedendaagse wereld. Lamarr en Antheil
werkten de details van het idee uit en in december 1940 stuurden
ze de beschrijving van hun idee naar de 'National Inventor's
Council', opgericht door de regering, voor ideeen uit het volk.
Heel weinig van de honderdduizenden inzendingen die het Counsil
kreeg hebben enige opwinding veroorzaakt. De voorzitter van het
Counsil, Charles Kettering, een inventieve hoge ome van General
Motors, hielp het concept te verbeteren. Het Patent 2,292,387
voor 'Secret Communication System' werd op 11 augustus 1942
bevestigd onder de naam: Hedy's Kiesler Markey.
Jammer genoeg waren andere leden van het Counsil minder enthou-
siast. Dat is ook geen verrassing, stel je voor, een gesynchro-
niseerd pianola mechaniek in een torpedo... De Marine vond het
mechanisme te omslachtig en verwierp het idee. Het begrip
'Frequentie Hopping' lag nog te ver weg in die tijd.
Lamarr en Antheil gingen niet verder met hun uitvinding.
Maar, toch was Lamarr in staat in de oorlog te helpen, zij
verkocht oorlogsobligaties: iedereen die voor 25000 dollar kocht
kon een kusje van Lamarr krijgen. (Zou Madonna dat vandaag ook
opleveren?) Lamarr heeft op een avond zelfs 7 miljoen dollar
opgehaald.
Maar, niet alle grote ideeen werden vergeten. In 1957 gebruikten
ingenieurs van de Sylvania Electronics Systems Division in
Buffalo transistor-schakelingen om het idee uit te werken wat
Lamarr en Antheil jaren terug hadden uitgedacht. Uiteindelijk
werd in 1962, drie jaar na het verlopen van het Lamarr/Antheil
patent, het concept van 'Frequency Hopping' door de U.S. rege-
ring gebruikt in de communicatie systemen aan boord van de
schepen, die betrokken waren bij de blokkade van Cuba.
Tegenwoordig wordt dit concept niet meer alleen gebruikt door
militaire communicatie, zoals bij het 'Milstar' satelliet
beschermings systeem, maar werd ook de technologie achter de
recente draadloze Internet en de nieuwste gsm-etjes.
Het U.S.Patent Office heeft 1203 patenten, die tussen 1995 en
1997 gaan over frequentie verschuiving, nu bekend als 'spread
spectrum'. Hoeveel de invloed van het Lamarr/Antheil patent op
deze technologie is geweest, zal waarschijnlijk nooit geheel
bekend worden.
Lamarr heeft nooit een cent verdiend aan hun uitvinding, waar
anderen van geprofiteerd hebben. Ze verdween geleidelijk uit het
zicht. Op 12 maart 1997 werd Hedy Lamarr eindelijk ge-eerd door
de Electronic Frontier Foundation voor haar grote bijdrage aan
de maatschappij. Haar zoon Anthonie Loder nam de onderscheiding
in ontvangst en draaide een audio-tape van haar voor de aanwezi-
gen, het eerste geluid wat van haar sinds twintig jaar in het
openbaar werd gehoord. Hedy Lamarr overleed op 19 januari 2000,
in haar Casselberry kasteel in Florida. Haar as werd verstrooid
in het Wiener Wald, vlak bij haar geboorteplaats.
Haar zoon Anthonie drijft nu een telefoonwinkel in Los Angeles,
waar hij telefoons verkoopt, die gebaseerd zijn op de techno-
logie van zijn moeder. (Tripod)
TENSLOTTE.
----------
Overname van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding.
Hebt U nieuwtjes, vraag/aanbod, schrijf naar: PI4WNO p/a PA0PIM,
Amsteloord 31, 3448 BB WOERDEN. U kunt ook een bericht plaatsen
in Uw BBS met: PI4WNO (at) PI8HGL. E-mail: pi4wno(at)amsat.org
Bulletin kan ook gelezen worden op WWW.VERON.NL/AFDELING/WOERDEN
-!- Enkele leden hebben nog niet gereageerd op ons verzoek:
-!- Voor evt. bijdrage aan de Portofoons voor Sri Lanka:
Giro-nr 193190, VERON Afd.66 Leidsestraatweg 51 3443 BR Woerden.
Prettige dag en tot volgende week. 73 de PI4WNO.
----------------- Opr. PA0PIM. ---------------------------------
nnnn
nnnn
Read previous mail | Read next mail
| |
