| |
PI4WNO > DUTCH 02.03.03 15:12l 192 Lines 10792 Bytes #999 (0) @ WW
BID : 32511_PI8HGL
Read: GUEST DB0FHN DK3EL
Subj: PI4WNO:Bull.754,2003/03/02(09)
Path: DB0FHN<DB0RGB<OK0PPL<OK0PAD<OK0PCC<OK0NAG<9A0BBS<ZZ2LEW<PU3ACY<EB4BCS<
IR0NET<IK1ZNW<ON0AR<PI8ZAA<PI8HGL
Sent: 030302/0851Z @:PI8HGL.#ZH1.NLD.EU #:32511 [Den Haag] $:32511_PI8HGL
From: PI4WNO@PI8HGL.#ZH1.NLD.EU
To : DUTCH@WW
RYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRYRY
- PI4WNO Bulletin nr.754, 2003/03/02 (week 09) 16-de jaargang -
----------------------------------------------------------------
- Clubstation v.d. Afdeling WOERDEN EN OMSTREKEN van de VERON -
- RTTY-bulletin: 10.30, Phone-bull: 11.00, inmelden: v.a 10.30 -
- Tijdens de RTTY-uitzendingen kunnen luisteramateurs inmelden -
- telefonisch op nummer: 0348-412738 (10:30 - 11:00 uur) -
----------------------------------------------------------------
- Gedachten moet je laten rijpen, net als jonge wijn. (B.W.H.) -
----------------------------------------------------------------
Vorige week waren in de ronde: PA0ALD, PA7APL, PE2MOS, PA5AX,
PD0IDQ, PA2HJM, PA3AKN, PA3FOL, PD1AMY, PA0KJB, PD2WOG, PE1MPA,
PA3DBI, PA0BEL, PD2WTD, PE2JWC, PD2FKH, NL-12872, NL-10204.
BIJEENKOMSTEN.
--------------
Onze eerstvolgende bijeenkomsten zijn op elke derde woensdag:
- 19 maart : Metingen aan antenne's door Jos, PA3ACJ.
- 16 april : Kunstmanen en weersatellieten.
EERSTE TURBY'S IN MAART.
----------------------.
Leverancier Core International uit Lochem zal de eerste mini-
windturbines van het type Turby eind maart in Tilburg en Breda
plaatsen. Rond eind april worden ze gelijktijdig in bedrijf ge-
steld. De Turby is een relatief kleine windturbine met een
gewicht van ongeveer 250 kilo en een hoogte van ongevver 8 m.
Dit is exclusief een 5 meter lange uitklapbare mast. Het wind-
molentje is speciaal bedoeld voor gebruik op daken. De bladen
zijn zo gevormd, dat de Turby ook wind, die schuin aanstroomt,
efficient opvangt. De verwachte opbrengst bedraagt ongeveer
5000 kWh. Dit is voldoende om anderhalf huishouden van stroom te
voorzien. Naast het project in Tilburg en Breda heeft Core
International opdrachten voor Turby's in Beilen, Enschede en
Rotterdam. (www.core-international.nl)
HOE IS HET WEER...(4)
------------------
WAT IS WIND? Wind is de lucht die stroomt van de plek met een
hogere druk naar de plek met een lagere druk. Die luchtstroom
kan bij een zuchtje blijven, maar zij kan ook uitgroeien tot de
vernietigende kracht van een orkaan. Hoe groter het verschil is
en hoe dichter deze drukgebieden bij elkaar liggen, hoe sterker
de wind. Deze luchtdruk en de windsystemen kunnen een rustige,
maar ook een heel onrustige wind veroorzaken, die het leven
(vooral op het water) tot een hel maken. Een storm op zee kan
het water opjagen over een afstand van duizenden kilometers en
enorme golven veroorzaken, die als ze het land bereiken veel
schade kunnen teweeg brengen.
PAARDEN BREEDTE. Tot de stoom werd uitgevonden in de 19-e eeuw,
waren de zeilschepen afhankelijk van windkracht. De handel en de
welvaart van vele zeevarende naties waren toen sterk afhankelijk
van het weer. Vandaar dat op de wereldkaart nog steeds namen
terug te vinden zijn, die terugvoeren naar de tijd van de zeil-
schepen. Zoals de 'Horse Latitudes', een gebied op 30-35 NB en
30-35 ZB, waar geen of weinig wind waait. Als een zeilschip het
ongeluk had in zo'n lange windstilte terecht te komen, moesten
uiteindelijk de paarden overboord gegooid worden om drinkwater
te besparen. Vandaar de 'Paarden Breedte'...
BEAUFORT. Gezien het belang van de wind voor de scheepvaart, is
het niet verwonderlijk, dat het een zeeman was, die het eerste
instrument uitvond voor het meten van de windsterkte: Admiraal
Beaufort. De Schaal van Beaufort wordt nog wel gebruikt, maar
heeft een nogal grove indeling. In 1846 werd de Windmeter, ofwel
Anemometer, uitgevonden door Armstrong Thomas Romney, die de
windsnelheid veel preciezer aangeeft. Nu weten we dat storm-
achting weer met windkracht 8 een windsnelheid heeft tussen de
62 en 74 kilometer per uur en dat een orkaan met meer dan 120
kilometer per uur over het land of water raast.
WOLKEN. Een wolk is in feite een verzameling van uiterst kleine
water of ijsdeeltjes en komt voornamelijk voor in de troposfeer.
Deze luchtlaag kan veel vocht bevatten, die bij afkoeling veran-
dert in waterdruppels of ijskristallen: een wolk! Boven de
troposfeer, in de stratosfeer, zit vrijwel geen water en wolk-
vorming is daarom op die hoogte uiterst zeldzaam. Als de lucht
teveel waterdamp bevat, dus verzadigd is, 'condenseert' de lucht
en vormt een wolk. Warme lucht bevat veel meer waterdamp dan
koude lucht. De warme lucht stijgt op, koelt af en moet water-
damp afstaan, omdat de koudere lucht die niet meer kan vast-
houden. Deze kleine waterdeeltjes vormen een wolk, die we met
het blote oog kunnen zien. Dit proces is in het klein waar te
nemen bij kokend water in een fluitketel: de warme lucht stijgt
op en koelt af. De overtollige waterdeeltjes zien we in de vorm
van een wolkje. (Wordt vervolgd)
CENTRALE KERNFUSIE DICHTERBIJ.
-----------------------------
Onderzoekers van de Sandia National Laboratories zijn er in ge-
slaagd om met behulp van roentgenstraling brandstofbolletjes te
laten imploderen. Bij de implosie is fusie opgetreden. Met dit
onderzoek is volgens het instituut een belangrijke stap gezet in
de richting van een inerte fusie-energiecentrale met een hoge
opbrengst. De brandstofbolletjes van 2 mm zijn van verschillende
kanten met roentgenstraling bestookt. Het bolletje is geimplo-
deerd tot een tiende van zijn oorspronkelijke maat. Het is erg
belangrijk dat de energie gelijkmatig over het bolletje verdeeld
wordt. Als een deel van het bolletje sneller of langzamer dan de
rest inkrimpt, valt het bolletje uiteen en vindt er geen fusie
plaats. Met een roentgenmicroscoop is een opname van de implosie
gemaakt, waarop zichtbaar is dat het bolletje gelijkmatig implo-
deert. De resultaten van het onderzoek komen overeen met de
rekenmodellen van stralingstransport en capsule-implosies. Bij
een volgend onderzoek zijn ook de energieniveaus en straling die
vrijkomen gemeten. De gemeten temperatuur en dichtheid bij de
implosie kwamen overeen met de grens waarop deuterium neutronen
begint te produceren. De energie die bij de implosie vrijkwam,
was bijna gelijk aan de energie die voor de ontsteking noodzake-
lijk was. (Ing. 13/12/2002)
MEERTALIGHEID.
-------------
'Het Fries is een wereldtaal'. Dat werd in een onderzoek van de
Fryske Akademy gezegd door een Fries emigrant, die zijn heil
buiten de provinciegrenzen had gezocht. Andere onderzochte
'Friezen om utens' lieten zich ook positief uit over hun eigen
taal: 'It is muzyk yn 'e frjemdte' De meeste Friezen zijn inder-
daad nogal Frysk-minded, 89 pct van de inwoners van Friesland
zou het bijvoorbeeld jammer vinden als het Fries zou verdwijnen.
Het Fries is 'de taal fan thus'. Voor Nederlandstaligen in de
provincie geldt dat niet. Zij zijn gemiddeld dan ook minder
positief over het Fries, ook al vinden zij het wel een mooie
taal.
Er zijn in Nederland zo'n 400.000 Friessprekers. Daarmee is het
Fries een midden-moter tussen al die andere Europese kleine
talen. Het aantal mensen dat Fries spreekt is waarschijnlijk
groter dan ooit. Van het verdwijnen van het Fries lijkt geen
sprake te zijn.
Iets anders is dat de Friese taal de laatste decennia sterk ver-
nederlandst. Nog maar een derde deel van de Friestalige basis-
schoolkinderen gebruikt de juiste verkleinwoordvorm van het
woord spijker: spikerke. De meerderheid van de schoolkinderen
gebruikt hier echter het vernederlandste spikertsje. Het aantal
Friessprekers is de laatste tijd dan wel toegenomen, maar zij
spreken vaak een minder 'geef' Frysk, dan de vorige generaties.
Onderzoek heeft aangetoond dat 94 pct van de inwoners van Fries-
land het Fries kan verstaan. Op zich is dat geen wonder, want
Fries en Nederlands zijn beide Germaanse talen en dat helpt bij
de onderlinge verstaanbaarheid. De spreekvaardigheid Fries ligt
met 74 pct duidelijk lager.
Fries kunnen schrijven is er voor verreweg de meeste inwoners
van de provincie niet bij, want slechts 17 pct van de bevolking
krijgt een geschreven tekst op papier. Om het Fries te verge-
makkelijken is de spelling in 1980 vereenvoudigd. De 'ae' in een
woord als 'slaef' wordt daardoor tegewoordig al 'aa' geschreven.
Opvallend is dat oudere Friesschrijvers 20 jaar na dato nog
steeds niet gewend zijn aan de nieuwe spelling.
Wellicht dat het onderwijs op termijn verbetering kan aanbrengen
in de schrijfvaardigheid Fries. Het Fries is sinds 1980 een wet-
telijk verplicht schoolvak in het basisonderwijs en bovendien
mag het Fries in alle groepen als instructietaal door de leer-
krachten worden gebruikt. De scholen kunnen beschikken over
voldoende lesmateriaal. Zo heeft schoolbegeleidingsdienst GCO
Frylan een complete taalmethode voor het Fries op de basisschool
gemaakt: De Fryske Taalrotonde.
In de praktijk geven de meeste basisscholen maar 1 Friese les
per week. Zo krijgt een gemiddelde scholier in acht schooljaren
320 Friese lessen. Het Fries is sinds 1993 ook een verplicht
onderdeel in de basisvorming, dat zijn de eerste drie jaren van
het voortgezet onderwijs. Meestal wordt het Fries alleen in het
eerste jaar van de basisvorming gegeven. Dat betekend slechts 40
lesuren Fries in het voortgezet onderwijs.
Verder krijgt de Friese taal enige steun van de media, met name
door de TV-uizendingen van Omrop Fryslan, ook al trekken die wel
veel oudere kijkers. De plaats van het geschreven Fries in de
beide provinciale dagbladen is zeer bescheiden. Naar schatting 5
pct van de redactionele tekst is in het Fries. Opmerkelijk is
tenslotte, dat het Fries heel weinig steun heeft gehad van de
kerk. Andere minderheidstalen, zoals het Welsh, zijn juist sterk
door de kerk bevorderd, maar de Friese Bijbel dateert pas van
1943. Het Fries speelt nog steeds een marginale rol in het reli-
gieuze leven. (Leeuwarder Courant - 11/09/2001)
TENSLOTTE.
----------
Overname van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding.
Hebt U nieuwtjes, vraag/aanbod, schrijf naar: PI4WNO p/a PA0PIM,
Amsteloord 31, 3448 BB WOERDEN. U kunt ook een bericht plaatsen
in een voor U bereikbare BBS met: PI4WNO (at) PI8HGL of per
e-mail, adres: pa0pim (at) hetnet.nl
Het Bulletin kan ook gelezen worden via WWW op Internet:
adres: http://www.veron.nl/afdeling/woerden
Donateurs: - Gironummer Penningmeester: 193190, VERON Afd.66 -
- Leidsestraatweg 51 3443 BR Woerden.
Prettige dag en tot volgende week. 73, PI4WNO. Opr. PA0PIM. ----------------------------------------------------------------
nnnn
nnnn
Read previous mail | Read next mail
| |
